Kabanata 36
"Anong ginagawa mo sa kwarto ko? Tingnan mo, wala akong oras sa mga ganitong ka..." Sinampal ni Salmah nang malakas sa pisngi nito. "Para 'to sa pagiging bastos mo sa mga tita at nanay ko." Tapos sinampal niya yung kabilang pisngi, "at ito naman para sa pagsampal mo sa'kin nang walang dahilan." Bago pa man nakabawi si Amira mula sa gulat at sakit, nagtipon-tipon na silang lahat sa paligid niya bago sila nagsimulang sumugod sa kanya. Hindi niya alam kung sino ang unang sumuntok pero ang kaya niya lang gawin ay humingi ng tulong.
Binugbog nila siya hanggang sa manhid na siya at nasasaktan. "Anong nangyayari dito? Oh ya Allah, Amira? Lumayo ka sa anak ko, mga walanghiya kayo." Itinulak sila ni Mommy palayo at lumuhod sa harap ng anak niya. Bago pa man sila makaalis ng kwarto, pumasok si nanay ni Muhsin kasama si Tiya Raliya, nanay ni Yusuf at Tiya Hadiza, nanay ni Salmah. Tiningnan nila si Amira at ang mga babaeng nakatayo doon na parang wala silang ginawa.
"Anong ginawa niya sa inyo? Bakit niyo binugbog ang anak ko? Isang ganap na babae? Baliw ba kayong lahat?" Galit na galit si Mommy habang nakatitig sa kanila. "Ano? Ginawa nila yun?" Si Tiya Raliya na pinakamatanda ang nagsalita. Si nanay ni Muhsin ay nagulat kaya hindi makapagsalita. "Salmah, anong nangyari?" Tanong ni Tiya Raliya sa pinakamatanda. Itiniklop ni Salmah ang kanyang mga braso sa kanyang dibdib habang humihinga ng malalim. "Yapendo, ang dami niyang ginawa at wala kayong ginawa kaya kami na ang nag-ayos..." Ang tunog ng sampal ay nagpakaba sa iba pang mga batang babae doon. "Salamat," sinabi ng nanay ni Salmah. "Pumunta kayo at lumuhod sa kwarto ni Hajiya mama. Lahat kayo!" Sigaw niya at mabilis silang umalis ng kwarto bago siya sumugod sa kanila.
"Patawarin niyo sila sa kanilang pagiging bata. Kailangan natin siyang dalhin sa ospital para magpa-check up," sinabi ni Tiya Raliya habang lumuhod sa tabi ni Amira para tignan kung nasugatan siya at sa swerte, namumula na ang kanyang mata at dumudugo na ang kanyang bibig. "Wallah hindi ako papayag sa anumang paghingi ng tawad. Kailangan kong gumanti, hindi sila makakalusot dito! Hindi ako papayag sa alinman sa inyong mga paghingi ng tawad..."
"Manahimik ka nga," sigaw ng kanyang nanay. Tiningnan niya sila at ngumiti ng kaunti. "Huwag kang mag-alala Hajiya, okay lang siya. At okay lang. Karapat-dapat siya sa ginawa nila sa kanya dahil nagmatigas at walang respeto siya," tapos na niyang magsalita habang nakatingin kay Amira. Umalis si nanay ni Muhsin para kumuha ng yelo habang si Yusuf at ang nanay ni Salmah ay nag-aaliw sa kanya.
Tinignan ni Hajiya mama ang kanyang mga apo na nakatayo sa tabi ng pader sa kanyang kwarto. "Sabi ko anong ginagawa niyo dito? Anong nangyari sa mga mukha niyo?" Muli niyang tinanong sila. "Hajiya, si Mommy po, huwag niyo po siyang hayaang parusahan kami. May ginawa po kami at alam kong gusto niya kaming parusahan," reklamo ni Salmah habang lumalapit sa kanyang lola. Tinignan ni Hajiya mama ang kanyang mga apo at ang mga babaeng nakaupo sa kwarto. "Ayaw mo na mapalo ang mga paborito mong apo, 'di ba?" Ungol ni Salmah habang niyakap niya si Hajiya mama. "Mga tao ko, tingnan niyo ang batang ito? I-imagine niyo? Anong ginawa mo kay Hadiza?" Tanong niya na puno ng kasiyahan.
Pumasok ang dalawang babae, Tiya Raliya at Tiya Hadiza. Sa kanilang mga mukha ay walang awa. "Ha'an, dapat sabihin niyo sa akin kung anong nangyayari. Hadiza? Anong nangyari, anong ginawa ni Salmah at ng mga kapatid niya na gusto mo silang bugbugin?" Tanong ni Hajiya mama habang tinitingnan ang kanyang dalawang anak na handang sumugod sa kanilang mga anak. "Mama hindi namin sinabing bubugbugin namin sila. Huwag niyo silang hayaang lokohin kayo. Ang limang tanga na ito ay pumasok sa kwarto ni Muhsin at walang awang binugbog ang asawa niya at si Salmah ang lider nila. May namamagang mata siya at dumudugo ang bibig."
Agad na tumayo si Salmah mula sa kama bago pa man makapagbigay ng masakit na sampal si Hajiya mama sa kanyang mukha. "Bumalik ka dito Salamatu," utos niya. "Hajiyata, pakiusap, pakinggan mo man lang ang panig namin ng kwento," pakiusap niya. "Hajiya mama, kinuha ng mga batang ito ang usapin sa kanilang mga kamay dahil lang sa walang respeto siya sa akin at sa kanyang biyenan," putol ni Tiya Hadiza habang nakatitig sa kanyang anak. "Sinampal niya ako, dalawang beses at walang ginawa si Hamma Muhsin," ibinahagi niya upang ipagtanggol ang kanyang sarili.
"Manahimik ka! Sino ang sinabihan mo tungkol doon? Basta ka na lang pumunta at binugbog mo ang asawa ng isang tao na hindi iniisip kung anong gagawin niya sa iyo? At sino ang nagsabi sa iyo na wala siyang ginawa tungkol doon? Magkasama ba kayo sa buong oras?" Sigaw ni Hajiya mama. "Tingnan mo, dapat kayong lumabas sa kwarto ko. Kung anuman ang desisyon ng mga nanay niyo na gawin sa inyo, karapat-dapat kayo at maghanda rin sa parusa ng kapatid niyo." Pinapaalis silang lahat ni Hajiya nang maalala niya ang mga nanlilisik na mata sa paligid nila.
Hinawakan ni Tiya Hadiza si Salmah sa tainga at itinulak siya palabas kasama ang iba.
Pagkatapos ng mga panalangin, natali ang buhol. Si Hadiza Abdulmutallab Saraki ay sa wakas ikinasal sa kanyang pinsan, si Ahmad Adam Saraki. Pagkatapos ng reception ng kasal, umuwi sila pabalik sa bahay para lang malaman ni Muhsin kung anong nangyari at sa kaibuturan niya, natutuwa siya sa ginawa nila. Nagkunwari siyang walang nangyari at hindi siya pinansin buong araw habang ginugol niya ang buong araw sa kanilang kwarto na umiiyak.
Nang gabing iyon, ipinatawag siya ng kanyang nanay sa kanyang kwarto. Nakita niya itong nakaupo sa gilid ng kama. Tiningnan niya siya nang pumasok siya sa kanyang kwarto. Nakahanap siya ng lugar sa malambot na karpet at naupo sa harap niya. "Tita hinahanap mo ako," bulong niya, nakatingin sa kanyang hindi nasisiyahang ekspresyon bago niya ibinaba ang kanyang tingin.
"Sa tingin mo ba ang ginawa mo sa asawa mo ay tama o cool na bagay? Nagkukunwaring walang alam, alam kong napansin kita buong araw na hindi mo siya chineck up kahit alam mo kung anong ginawa ng mga kapatid mo." Alam niya na mangyayari ito sa oras na pumasok siya at tiningnan niya ang kanyang ekspresyon sa mukha. Ano talaga ang mali niyang nagawa dito? "Tita anuman ang nangyari, kasalanan niya. Palagi mong sinasabi na hayaan natin siya at patuloy siyang walang respeto..."